Apteczka samochodowa. Obowiązek, który (jeszcze) nie istnieje, ale powinien
Wyobraź sobie taką sytuację: jesteś świadkiem wypadku drogowego, chcesz pomóc rannym, ale nie masz przy sobie niczego, czym mógłbyś opatrzyć rany czy zatamować krwawienie. W Polsce taki scenariusz jest, niestety, bardzo możliwy, bo choć prawo nakłada na kierowców obowiązek udzielenia pomocy ofiarom wypadków, to jednocześnie nie wymaga posiadania w aucie apteczki. Brzmi absurdalnie? Oczywiście tak.
Polska na tle Europy
Nasz kraj jest jedynym z niewielu państw w Europie, w którym prywatni kierowcy nie mają ustawowego obowiązku wożenia apteczki pierwszej pomocy. Np. u wszystkich naszych sąsiadów, w Niemczech, Czechach, Słowacji w Ukrainie i Białorusi taki obowiązek od dawna obowiązuje. Co więcej, naruszenie przepisów dotyczących wyposażenia apteczki grozi w wielu krajach wysokim mandatem.
Polskie prawo przewiduje co prawda wyjątki od tej reguły, apteczka jest obowiązkowym wyposażeniem taksówek, autobusów, samochodów ciężarowych przewożących pasażerów oraz pojazdów szkoleniowych używanych do nauki jazdy i egzaminów.
Zmiany w prawie wkrótce
Na szczęście coś zaczyna się zmieniać. Minister Infrastruktury zapowiedział prace nad nowymi przepisami, które mają wprowadzić obowiązek posiadania „apteczki doraźnej pomocy” w pojazdach mechanicznych. Celem planowanej regulacji jest nie tylko poprawa bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego, ale też stworzenie powszechnego dostępu do podstawowych materiałów medycznych przydatnych zarówno przy wypadkach komunikacyjnych, jak i w każdej innej sytuacji zagrożenia zdrowia czy życia.
Skala problemu jest poważna. Według danych Komendy Głównej Policji, na polskich drogach dochodzi corocznie do około 35 tysięcy wypadków, w których ginie blisko 3 300 osób, a rany odnosi ponad 43 000. Statystycznie oznacza to, że co trzy godziny ktoś traci życie na naszych drogach, a co dwanaście minut ktoś zostaje ranny. W obliczu takich liczb trudno nie pytać, dlaczego apteczka nadal pozostaje jedynie dobrą wolą kierowcy, a nie wymogiem prawnym.
Co powinna mieć apteczka samochodowa?
Skoro apteczka ma realnie pomagać a nie tylko zajmować miejsce w bagażniku jej zawartość musi być przemyślana i kompletna. Standard, który od lat obowiązuje w większości krajów europejskich, oparty jest na niemieckiej normie DIN 13164. To właśnie ona wyznacza poziom, do którego warto dążyć, kompletując samochodowy zestaw ratunkowy.
Podstawą każdej porządnej apteczki są opatrunki indywidualne umożliwiające szybkie i skuteczne zaopatrzenie ran, a także plastry różnych rozmiarów do zabezpieczania drobnych uszkodzeń skóry. Niezbędne są bandaże dziane w kilku szerokościach, które służą do mocowania opatrunków, oraz kompresy jałowe z gazy pozwalające na bezpieczne zaopatrzenie zarówno małych, jak i rozległych ran. Opaski elastyczne lub półelastyczne okazują się niezastąpione przy skręceniach i zwichnięciach stawów, a chusty trójkątne przy konieczności unieruchomienia kończyny po złamaniu lub urazie.
Nie można też zapomnieć o kilku kluczowych elementach wyposażenia ochronnego i ratowniczego. Rękawice lateksowe chronią osobę udzielającą pomocy przed kontaktem z krwią i innymi płynami ustrojowymi. Maseczka do sztucznego oddychania pozwala bezpiecznie prowadzić resuscytację krążeniowo-oddechową. Koc ratunkowy, znany też jako folia NRC, pomaga utrzymać temperaturę ciała poszkodowanego zarówno wtedy, gdy grozi mu wychłodzenie, jak i przegrzanie. Nożyczki z kolei mogą okazać się kluczowe przy konieczności rozcięcia odzieży lub - w sytuacji ekstremalnej - pasów bezpieczeństwa. Całość powinna uzupełniać instrukcja udzielania pierwszej pomocy, cenna szczególnie dla tych, którzy nigdy nie przeszli specjalistycznego szkolenia.
Czego w apteczce samochodowej nie powinno być?
Równie ważne jak to, co apteczka powinna zawierać, jest to, czego w niej trzymać nie należy. Leki i środki dezynfekcyjne nie powinny znaleźć się w samochodowym zestawie ratunkowym i to z kilku powodów. Po pierwsze, zmienne temperatury panujące w aucie (szczególnie latem i zimą) pogarszają właściwości tych preparatów i mogą sprawić, że staną się nieskuteczne lub wręcz szkodliwe. Po drugie, leki doustne zaczynają działać dopiero po 30 - 40 minutach od podania, a w tym czasie na miejsce zdarzenia dociera zazwyczaj wykwalifikowana pomoc medyczna. Po trzecie - i najważniejsze - podawanie czegokolwiek doustnie osobom poszkodowanym w wypadku jest wyjątkowo niebezpieczne i może utrudnić lub całkowicie uniemożliwić przeprowadzenie ratujących życie zabiegów medycznych.
Nie czekaj na przepisy
Choć prawo jeszcze nie zmusiło polskich kierowców do posiadania apteczki w samochodzie, zdrowy rozsądek i odpowiedzialność za innych uczestników ruchu już dawno powinny ich do tego skłonić. Majówka, długie weekendy, drogi pełne rodzin jadących na wypoczynek to momenty, w których ryzyko wypadku rośnie, a szybka pierwsza pomoc może uratować komuś życie. Warto zadbać o to, żeby apteczka była nie tylko obecna w samochodzie, ale też kompletna, aktualna i łatwo dostępna. Bo wypadku nie da się przewidzieć, ale można się na niego przygotować.
