Historia motoryzacji. Seat 128, czyli Fiat w hiszpańskim przebraniu. 50 lat zapomnianego coupe. Jest i polski wątek

Zanim Seat stał się Seatem

Żeby zrozumieć, czym był Seatem, trzeba cofnąć się do realiów motoryzacyjnej Europy lat siedemdziesiątych. Hiszpania dopiero wchodziła w nową epokę gospodarczą, rynek samochodowy raczkował, a Seat, firma założona w Barcelonie z włoskim kapitałem i włoską myślą techniczną produkował swoje modele na licencjach Fiata. Tak powstawały Seat 600, Seat 850, Seat 124. I właśnie tak, w 1976 roku, na świat przyszedł Seat 128.

Nie da się o nim opowiadać inaczej niż przez pryzmat włoskiego oryginału, bo Fiat 128 to był jeden z pierwszych europejskich kompaktów z poprzecznym silnikiem i napędem na przednie koła, projekt, który w 1969 roku wywrócił do góry nogami myślenie o małych autach. Kiedy Seat dostał licencję na tę konstrukcję postanowił zbudować coś odrobinę innego.

Seat 128

Trzy razy Seat

Seat128 debiutował jako trzydrzwiowe coupe i już samą formą nadwozia odcinał się od użytkowej, czterodrzwiowej konwencji włoskiego pierwowzoru. Nie był klasycznym hatchbackiem, choć technicznie nim pozostawał. Nie był też sportowym coupe, choć wyglądał, jakby miał ambicje w tym kierunku.

Hasło reklamowe „Trzy razy Seat" próbowało upchnąć w trzech słowach to, co dzisiaj nazywamy propozycją wartości: sportowy charakter, codzienną użyteczność i charakterystyczny design. Długość niespełna 3820 mm, nisko osadzona sylwetka i fajne proporcje nadwozia - w czasach, gdy większość samochodów tej klasy wyglądała jak pudełka na kółkach, Seat 128 przyciągał wzrok. A że pod blachą bił fiatowskie serce, cóż, mało kto wówczas robił z tego problem.

Seat 128

Prosta technika

Mechanicznie Seat 128 był tym, czym być powinien: samochodem prostym, niezawodnym i dobrze wyważonym. Fiatowskie geny oznaczały przednie zawieszenie MacPherson, tarczowe hamulce z przodu, bębnowe z tyłu i samonośną konstrukcję nadwozia, rozwiązania jak na tamte czasy nowoczesne, a przy tym sprawdzone w boju przez kilka lat produkcji włoskiego oryginału.

Warto tu jednak zwrócić uwagę na pewną istotną różnicę między oryginałem a hiszpańską interpretacją. Włoski Fiat 128 stawiał na mniejsze jednostki napędowe: w wersjach cywilnych pracował silnik o pojemności 1116 ccm, rozwijający od 45 do 55 KM, a dopiero wersje sportowe o nazwie Rally i Coupe otrzymywały mocniejszy silnik 1290 ccm.

Seat poszedł inną drogą. Zamiast kopiować te same pojemności, Hiszpanie sięgnęli po większe jednostki znane z innych modeli koncernu. Klienci mogli wybierać między silnikiem 1197 ccm o mocy około 67 KM a jednostką 1430 ccm, która rozwijała 77 KM. W połączeniu z czterobiegową skrzynią manualną i masą własną nieprzekraczającą 850 kilogramów dawało to prędkość maksymalną powyżej 150 km/h oraz lepszą dynamikę w wyższych partiach obrotów niż w przypadku włoskiego pierwowzoru.

Fiat 128 po polsku

W tym miejscu warto wspomnieć o wątku. Fiat 128 trafił na polskie drogi nie jako egzotyczny import, lecz jako lokalnie produkowany samochód - Polski Fiat 128p, wytwarzany w ramach licencji przez Fabrykę Samochodów Małolitrażowych.

Fiatowska rodzina „128" liczyła miliony egzemplarzy,  z uwzględnieniem wszystkich wersji i licencji produkowanych na przestrzeni lat 1969 - 1985. Na tym tle hiszpańskie „128” to już zupełnie inna historia: zaledwie około 32 tysięcy sztuk, sprzedanych w latach 1976 - 1980.

Słabe zainteresowanie rynku zadecydowało o tym, że produkcja zakończyła się już w 1980 roku. Nie była to więc długa historia rynkowa, ale wystarczyła, żeby samochód ten zyskał teraz status obiektu kolekcjonerskiego pożądania.

Pół wieku później

Dziś Seat 128 to na polskich i europejskich drogach widok rzadki jak. Czas, brak części zamiennych, korozja i zwykła eksploatacja zrobiły swoje, z 32 tysięcy wyprodukowanych egzemplarzy do naszych czasów przetrwało kilka egzemplarzy. I właśnie ta rzadkość, w połączeniu z ciekawą historią i naprawdę oryginalną sylwetką, sprawia, że okazy w dobrym stanie osiągają na rynku kolekcjonerskim ceny, o których pierwotni nabywcy nie mieliby pojęcia.

Dla porównania  klasycznych Fiatów 128, w tym polskich 128p, zachowało się wielokrotnie więcej, bo i wyprodukowano ich bez porównania więcej. Seat pozostaje więc rzadkością nawet w świecie klasyków.